Op 7 februari 2026 is het Nederlands Fotomuseum heropend in pakhuis Santos, een onlangs gerenoveerd rijksmonument in het hart van het Rotterdamse havengebied. Het gebouw biedt een modern onderkomen aan de nationale Collectie van ruim 6,5 miljoen objecten – een van de grootste museumcollecties van fotografie ter wereld.
Het museum is in 2003 opgericht, mede dankzij het legaat van Hein Wertheimer, een bezielde amateurfotograaf die bij zijn dood 22 miljoen gulden (11,2 miljoen euro) naliet voor de oprichting van een Nederlands fotomuseum. Het Nederlands Fotomuseum is een van de 30 nationale musea van Nederland, waar ook het Rijksmuseum en het Van Gogh Museum bij horen.
De verhuizing naar pakhuis Santos
Door de verhuizing naar het onlangs gerenoveerde pakhuis Santos kan het museum zijn rijke Collectie met onder meer het archief van Ed van der Elsken en Esther Kroon beter ontsluiten. Het museum wordt een plaats voor ontdekkingen en voor nieuwe manieren waarop bezoekers niet alleen de kunst en techniek van de fotografie kunnen ervaren, maar ook te weten komen hoe foto’s worden gemaakt en waarom fotografie van belang is.
In het monumentale gebouw van negen verdiepingen is plaats voor uitgebreide tentoonstellingsruimtes, de Eregalerij van de Nederlandse fotografie, een museumwinkel en een algemeen toegankelijke bibliotheek, educatiestudio’s, publieke ruimtes, een café, een donkere kamer en een restaurant met panoramisch uitzicht op de Rotterdamse skyline.
In het hart van het gebouw worden de museumcollectie en de atelierruimtes ondergebracht. Door glazen wanden kunnen bezoekers de Collectie en de atelierruimtes zien, waar specialisten achter de schermen werken aan restauratie en conservering.
De verwerving van het monumentale pakhuis in juli 2023 vervult de langgekoesterde wens van het Nederlands Fotomuseum om een dynamische ontmoetingsplaats te ontwikkelen, die voor iedereen toegankelijk is en die een internationaal platform vormt voor de Nederlandse fotografie. Dat is mogelijk gemaakt door een schenking van de Stichting Droom en Daad.
Wereldleider in het beheer van fotocollecties
Het Nederlands Fotomuseum is voorbeeldstellend in het beheer van fotocollecties en de bescherming van fotoarchieven. Naast de tentoonstellingen en het publieksprogramma richt het werk van het museum zich op de Collectie, die een steeds groeiend archief van de Nederlandse fotografische geschiedenis vormt. In de loop van ruim 25 jaar heeft het museum een unieke verzameling bijeengebracht. Naar verwachting zal de Collectie in 2028 uit 7,5 miljoen afbeeldingen bestaan.
De uitgebreide Collectie omvat Nederlandse fotografie, dat wil zeggen het werk van fotografen die in Nederland wonen en/of werken, met de nadruk op 20ste-eeuwse analoge- en documentaire fotografie. Daarnaast omvat de Collectie hedendaags fotografisch werk zoals The Studio Sculptures van Jaya Pelupessy en de installatie Neutral (open hearted) van Anouk Kruithof.
Wat maakt de Collectie bijzonder?
De Collectie is bijzonder vanwege de ruim 175 fotoarchieven, waaronder die van gerenommeerde Nederlandse fotografen als Cas Oorthuys en Jacqueline Hassink, plus een omvangrijke hoeveelheid negatieven en dia’s. Daarnaast omvat de Collectie uitzonderlijke foto’s van de voormalige koloniën van Nederland, zoals het werk van Kassian Céphas, die eind 19de eeuw het hof van de sultan van Yogyakarta heeft gefotografeerd en van Augusta Curiel, die honderd jaar geleden een fotostudio in Suriname had.
Fotografie is een bijzonder kwetsbaar medium en het zeer belangrijke behoud van het fotografische erfgoed van Nederland – van de vroegste daguerreotypie van 1842 tot hedendaagse digitale prints – is een taak die het museum met bezoekers gaat delen via de straks zichtbare opslagruimtes en speciale atelierruimtes. Bezoekers krijgen informatie over de nationale Collectie, het bijzondere klimaat, nieuwe aankopen en de uiteenlopende objecten die het museum beheert, zoals negatieven, afdrukken, albums en camera’s.
De Eregalerij van de Nederlandse fotografie ondergaat een gedaantewisseling die is toegesneden op het nieuwe gebouw. Deze galerij toont de ontwikkeling van de fotografie in Nederland – van de uitvinding van de fotografie rond 1839 tot het huidige digitale tijdperk. De Eregalerij toont 99 bijzondere foto’s die zijn gekozen wegens hun sociale en artistieke impact en omvat meesterwerken van Anton Corbijn, Dana Lixenberg, Violette Cornelius, Paul Huf, Rineke Dijkstra en Erwin Olaf. Het 100ste werk van de tentoonstelling wordt gekozen door bezoekers.
Architectuur: Renner Hainke Wirth Zion Architekten en WDJArchitecten
Interieur: WDJArchitecten
Tentoonstellingsruimtes: Bureau Caspar Conijn, Amsterdam (open depots)
LMNOP, Utrecht (Eregalerij van de Nederlandse Fotografie)
Bewegwijzering & huisstijl: LMNOP, Utrecht
Fotografie: Iwan Baan
