Hella Jongerius behoort tot de meest invloedrijke ontwerpers van de afgelopen decennia. Al meer dan dertig jaar geeft zij vorm aan een nieuwe visie op design als een kritische en poëtische praktijk die voortdurend vraagtekens plaatst bij de manier waarop we de dingen maken, gebruiken en onderhouden die ons dagelijks leven bepalen.
Hella Jongerius: Whispering Things, die op 14 maart 2026 in het Vitra Design Museum van start ging, is de eerste grote, uitgebreide overzichtstentoonstelling van Jongerius’ carrière. De tentoonstelling volgt het volledige spectrum van haar oeuvre en brengt vroege experimentele werken, iconische producten en recente sculpturale keramiek samen, waardoor een diepgaand inzicht wordt geboden in het fascinerende creatieve universum van Hella Jongerius. Tot de tentoongestelde stukken behoren meubels, textiel, keramiek, schetsen, prototypes en films, waaronder talrijke projecten die zijn ontwikkeld in samenwerking met partners zoals Maharam, KLM, Camper, IKEA en Vitra, evenals voor instellingen zoals het Museum of Modern Art in New York.
Wat betekent het om te ontwerpen in een wereld die al genoeg heeft? Hoe kunnen objecten waardering en zorg uitdragen in plaats van consumptie en verspilling? Deze vragen vormen de kern van Hella Jongerius: Whispering Things. De tentoonstelling volgt de ontwikkeling van Jongerius vanaf haar beginjaren bij de Nederlandse avant-gardegroep Droog Design in de jaren negentig, via haar opkomst in de jaren 2000 als succesvol product- en textielontwerpster, tot de zeer persoonlijke werken van de afgelopen jaren die de grenzen tussen design en kunst op de proef stellen. Gedurende haar hele carrière heeft Jongerius een eigen ontwerptaal ontwikkeld die wordt gekenmerkt door complexiteit en een esthetiek van collage en gelaagdheid, waarin de diversiteit aan materialen even essentieel is als de expressieve kracht van het handgemaakte en het imperfecte.
Vanuit dit perspectief ontvouwt de tentoonstelling zich in vier hoofdstukken, die elk in een van de zalen van het museum zijn ondergebracht en samen meer dan 400 werken van Jongeriuslab presenteren, aangevuld met bijbehorende afbeeldingen en archiefdocumenten. Samen onderzoeken ze hoe Jongerius een gevoeligheid heeft ontwikkeld voor de fluisterende stemmen van dingen – de subtiele signalen waarmee design zijn oorsprong, mogelijkheden en verhalen overbrengt. De presentatie is gebaseerd op het uitgebreide archief van Jongerius, dat sinds 2024 wordt bewaard in het Vitra Design Museum. Deze collectie omvat niet alleen objecten en prototypes, maar ook experimenten, materiaaltests, schetsen en documenten. Ze biedt fascinerende inzichten in een werkproces dat wordt gevormd door nieuwsgierigheid, onderzoek en voortdurend experimenteren.
De eerste zaal, ‘Dirty Hands’, blikt terug op de jaren negentig, toen Jongerius’ verkennende werkwijze voor het eerst vorm kreeg. Vroege werken uit haar tijd bij Droog worden getoond naast latere keramiek, textiel en meubels. Deze vormende projecten laten zien hoe Jongerius’ interesse in het gedrag van materialen en ambachtelijke technieken een positie tussen ambacht en industrie heeft bepaald. Een videomontage van de handen van de ontwerpster aan het werk benadrukt de diepe fysieke betrokkenheid die haar ideeën vanaf het begin heeft bezield.
De tweede zaal, Business Class, richt zich op Jongerius’ langdurige samenwerkingen met internationale bedrijven. Projecten voor Maharam, IKEA, Nike, Camper, Vitra en KLM laten zien hoe zij industriële contexten heeft benaderd als kansen voor onderhandeling en reflectie. In plaats van alleen eindproducten te presenteren, richt deze galerij zich op de sporen van het proces – schetsen, monsters, prototypes en correspondentie – die onthullen hoe zij binnen commerciële kaders omging met vragen over verantwoordelijkheid, auteurschap en materiële integriteit.
In de derde ruimte, Feeling Eye, belicht de tentoonstelling het onderzoek naar kleur en tactiliteit dat een rode draad vormt in het werk van de ontwerpster. Een breed scala aan werken – waaronder een monumentale installatie van zo’n 300 Coloured Vases, maar ook papieren Colour Catchers, keramische studies en geweven textiel – toont Jongerius’ voortdurende onderzoek naar kleur als een situationeel en relationeel fenomeen. De ontwikkeling van geweven stukken, getoond vanaf de eerste papieren studies tot experimentele prototypes en uiteindelijke stoffen, biedt inzicht in een methode die wordt gekenmerkt door gelaagdheid en nauwkeurige materiaalobservatie. In een aangrenzende ruimte wordt een nieuw geproduceerde video vertoond waarin de ontwerpster in gesprek is met criticus Louise Schouwenberg.
De laatste ruimte, Cosmic Mind, gaat in op vragen over samenleven en de rol van niet-menselijke wezens. Sculpturale werken zoals de Frog Table en de Angry Animals moedigen de toeschouwer aan om na te denken over de relaties tussen soorten, terwijl de Space Amulets, gemaakt in de nasleep van de pandemie, een talismanic dimensie introduceren. Kinetische driedimensionale weefwerken, de Unfoldable Cubes, brengen de omringende muren tot leven. De galerie is een geïntegreerde omgeving waarin de whispering voices van dingen resoneren op een breder, kosmologisch niveau.
In een tijdperk van conflicten, overdaad en voortdurende afleiding komt de tentoonstelling ‘Hella Jongerius: Whispering Things’als geroepen. Jongerius heeft zich vaak verzet tegen heersende trends, en haar werk kan soms bewust uitdagend zijn en breken met conventies; tegelijkertijd ontleent het zijn betekenis aan een virtuositeit in het omgaan met materialen en technieken die in het hedendaagse design zijn weerga niet kent. Deze tentoonstelling, de meest complete overzichtstentoonstelling in de productieve carrière van Jongerius, onderstreept op indrukwekkende wijze haar uitmuntende positie in de designwereld van de afgelopen decennia en de redenen voor haar diepgaande invloed op een nieuwe, kritische generatie ontwerpers in de 21e eeuw.
Bij de tentoonstelling verschijnt een uitgebreide catalogus, ontworpen door de Nederlandse grafisch ontwerper Joost Grootens, waarin zowel de tentoonstelling als het Jongerius-archief in het Vitra Design Museum wordt gedocumenteerd. De catalogus bevat een gedetailleerd overzicht van het archief en essays van gerenommeerde auteurs, waaronder Alice Rawsthorne, Paola Antonelli, Louise Schouwenberg en Christel Vesters.
Na de première in het Vitra Design Museum zal de tentoonstelling te zien zijn in het Museum für Kunst und Gewerbe Hamburg (16 oktober 2026 tot 30 mei 2027); verdere locaties worden momenteel gepland.
Hella Jongerius: Whispering Things
Vitra Design Museum
14 maart − 6 september 2026
design-museum.de
Fotografie: Bernhard Strauss
