Van 11 september t/m 25 oktober vindt in Breda de twaalfde editie plaats van het tweejaarlijkse BredaPhoto Festival, de grootste fototentoonstelling in de Benelux.
Dutch Design Daily licht er tijdens de festivalperiode een aantal Nederlandse deelnemers uit. Vandaag Aya Musa met zijn project Azadaar.
Azadaar is een project over rouw, trouw en herinnering. Voor Aya Musa wiens familieachtergrond in de Hazara-gemeenschap ligt, is het een laatste groet aan geliefden, naasten en mensen uit zijn gemeenschap die zijn omgekomen door sektarisch geweld. In dit project staat de sjiitische herdenking van de moord op Hussain, de kleinzoon van de profeet Mohammed, centraal.
Juist omdat de rituelen, vaandels en andere herdenkingsvormen tot de meest herkenbare uitingen van sjiitische religieuze cultuur behoren, zijn de mensen en gemeenschappen die eraan deelnemen vaak doelwit geworden van geweld. Het project benadrukt de kracht van deze vormen van herdenking en het vermogen om een gemeenschap bij elkaar te houden.
Het project brengt vier lijnen samen. Aasmaandaar (Hemeldrager) toont de laatste sterrennachten van veertien heiligen binnen de sjiitische traditie. Het zijn de nachten waarop zij voor het laatst naar de hemel keken vóór zij stierven, vaak door moord. De sterrenhemel wordt hier een plaats van stilte, verwachting en overgave.
Azadaar (rouwende) richt zich op het rouwende lichaam. Handen slaan tegen de borst, lichamen bewegen in hetzelfde ritme, gezichten verdwijnen in halfduister. Via het lichaam opent zich voor de gelovigen een weg naar het sublieme: naar iets dat groter is dan het individuele verdriet.
Allamdaar (vaandeldrager) verschuift de aandacht naar de materiële cultuur van herdenking: vaandels, stoffen, kralen, kalligrafie en rituele objecten die worden gedragen, aangeraakt en bewaard. Dat wat herinnering draagt, wordt zo ook zichtbaar als teken van verbondenheid en verzet tegen vergetelheid.
Wafadaar (de trouwe) brengt de religieuze geschiedenis naar het heden. De begraafplaatsen in Pakistan tonen mensen die zijn omgekomen door sektarisch geweld, mensen uit de gemeenschap van Musa. Zij laten zien dat de oude geschiedenis van vervolging nog steeds doorwerkt.
Omdat de rituelen grotendeels in Europa zijn gefotografeerd en de graven in Pakistan, verbindt Azadaar de mensen in diaspora met de plek van herkomst. Zo brengt Musa vier lijnen samen – kosmos, lichaam, object en graf – in een installatie over rouw, zorg en voortbestaan.
BredaPhoto Festival 2026
11 september – 25 oktober 2026
Locatie: Carré Chassé
breaphoto.nl
Fotografie installatie: Ron Magielse, Jeike Wullms
