Designdromen

Anne van der Zwaag

Erfgoed | Ruimtelijk | Longread

Longread door Anne van der Zwaag

Als het gaat om slapen op bijzondere plekken, zijn er opties te over voor liefhebbers van erfgoed en architectuur, maar ook design en interieur. Het ene plekje is specialer dan het andere en natuurlijk ook afhankelijk van persoonlijke smaak. Een unieke ervaring bieden de monumenten van Hendrik de Keyser. Deze vereniging zet zich in voor het behoud van architectonisch of historisch relevante panden én hun interieur. Onder andere door gebouwen aan te verwerven, te restaureren en vervolgens voor vakantieverhuur beschikbaar te stellen. 

Huis Slegers
Een van die pareltjes vind je in de Gelderse plaats Velp. Beeldend kunstenaar Piet Slegers en zijn vrouw Gerda gaven Gerrit Rietveld hier in de jaren vijftig de opdracht om een woonhuis met atelierwoning voor ze te ontwerpen. In eerste instantie wilde het paar in hun woonplaats Waalre blijven, maar deze gemeente keurde het ontwerp van Rietveld af. In Velp was men goed bekend met zijn werk; hier realiseerde Rietveld reeds het naastgelegen woonhuis De Stoop.

Het net zo in het oog springende Huis Slegers is eveneens een schoolvoorbeeld van De Stijl en kwam in nauwe samenwerking met de opdrachtgevers tot stand. Alle maten zijn gebaseerd op modules van een meter en er is naast baksteen veel glas toegepast. Het huis moest ruimschoots daglicht binnenlaten en in verbinding staan met de ook door Rietveld ontworpen eenvoudige tuin, die net als het huis doelmatig diende te zijn. Zowel buiten als binnen is alles praktisch onveranderd gebleven; van de witte, zwarte en primaire kleurstelling tot de indeling, doorkijkjes en de douche. Ook de kleine keuken inclusief inrichting, de zigzagstoelen en de tafel zijn origineel. Typerend voor Rietveld is de samenhang tussen het exterieur en het interieur. De mate waarin dit nog intact is, maar ook de gave staat waarin het huis verkeert, maken een overnachting hier uniek. 

Huis Slegers, foto’s: Elise Borsboom, in opdracht van Hendrick de Keyser Monumenten

Huis Dijkstra
Nog verder terug in de tijd, maar ook een toonbeeld van modernisme en een geweldige plek om te slapen, is Huis Dijkstra in het Noord-Hollandse Groet. De vakantiewoning werd in 1934 voor de gelijknamige familie ontworpen door het architectenbureau van Ben Merkelbach en Charles Karsten. Medeoprichters van architectengroep ‘De 8’ en pioniers van het revolutionaire Nieuwe Bouwen. Eenvoud, functionaliteit, licht, lucht en natuur werden in het interbellum steeds belangrijker en dat zie je in het huis terug.

Het sobere pand bevindt zich middenin het groen met grote vensters en opvallende glazen terrasdeuren die toen een noviteit vormden. De meubels konden in een handomdraai naar buiten worden verplaatst voor een optimale beleving van de natuur. Het huis is door de zoon van de familie gerenoveerd en gemoderniseerd, maar nog grotendeels in authentieke staat. In 2012 droeg hij het pand over aan Hendrik de Keyser, mits de vereniging de oorspronkelijke bestemming en dus de functie van vakantiewoning in stand zou houden. 

Huis Dijkstra, foto’s: Studio Muk, in opdracht van Hendrick de Keyser Monumenten

Huis Billiet
Een beschermd monument zélf restaureren en transformeren heeft lettelijk nogal wat voeten in de aarde weten ook Jessie Priem en Dries Van Den Broucke uit Brugge, de trotse eigenaren van Huis Billiet. Volgens Belgische traditie vernoemd naar de eerste bouwheer Jules Billiet, die in de jaren twintig van de vorige eeuw de opdracht gaf om een woning en diamantslijperij te bouwen volgens de principes van De Stijl. Ook hier slaap je in een totaalkunstwerk met voor die tijd gedurfde materialen, kleuren en meubels en een glansrol voor het licht. Kenmerkend zijn het gebruik van beton, maar ook het spelen met volumes en kleurschema’s. Opvallend is de geometrie in het interieur, waarbij tien verschillende kleuren met elkaar en het houtwerk van bijvoorbeeld de kasten een spel aangaan. Ook de tegels in de hal, eetkamer, keuken, badkamer en het toilet zorgen voor een bijzonder architecturaal effect. Dit stukje modernistisch erfgoed van de Belgische architect Huib Hoste is door de huidige eigenaren met veel liefde gerestaureerd, waardoor je er nu te gast kunt zijn. Nieuwe elementen en hedendaags comfort werden op een stijlvolle manier verweven met het verleden. Maar daar was wel heel veel papierwerk, onderzoek en een flinke dosis geduld en doorzettingsvermogen voor nodig.

Huis Billiet, foto’s: Jason Slabbynck

Silhûs
En dat laatste is misschien wel de grootste uitdaging van het transformeren van een gebouw met geschiedenis naar een eigentijdse overnachtingsplek. Dit ervoeren wij zelf ook bij de aankoop van een voormalige kapiteinswoning en zeilmakerij uit 1750 in het Friese watersportdorp Woudsend. Het restauratietraject van een dergelijk project is in de eerste plaats iets voor liefhebbers en vergt veel tijd en toewijding. Een antiekhandelaar en veilingmeester ging ons voor, bracht het huis in originele staat terug en veranderde het in een museumwoning. Compleet met tegeltableaus en schilderingen op de schouwen. Wij namen het stokje van hem over en vormden de zolder om tot een grote loft met de gemakken van nu en behoud van de historische sfeer. Door te werken met modulaire elementen blijft de originele structuur intact. Het Silhûs is ingericht met antieke meubels, maar ook met eigentijds design van Nederlandse smaakmakers als Ward Wijnand, Kars+Boom, Dirk Duif, Thier&vanDaalen en Willem Zwiers. Een plek die vroeger en nu verbindt en het huis voor de toekomst behoudt.

Lloyd Hotel & Cultural Embassy
Een stap verder ging Lucas Mol, die een enorme kolos op de voormalige kazerne van Crailo omtoverde tot een designhotel. Dat laatste is op zich niet nieuw. Het Amsterdamse Lloyd Hotel gidste gasten jaren geleden al door kamers waar je je kon vergapen aan de quirky meubels van Richard Hutten, Wannes Rooyaards en Ineke Hans en in een verfrissende badkamer van Joep van Lieshout stapte. Intussen is het hotel helaas omgedoopt tot The Hoxton en logeer je er in een ‘stijlvolle’ maar o zo generieke setting.

Hotel Piet Hein Eek
Op de Halvemaanstraat in Eindhoven ging ook Piet Hein Eek hem al voor. Hier slaap je tussen kunst, design en antiek in dertien unieke kamers. Elke kamer heeft een eigen kleurthema en is in samenspraak met een kunstenaar ingericht. Onder andere Sjimmie Veenhuis, Jan van der Ploeg en Tom Claassen werden bij het project betrokken en uiteraard zijn alle meubels door Eek in huis vervaardigd. Jong talent Teun Zwets maakte er een heel appartement van afgedankte plaatmaterialen en kleurde de complete ruimte met restjes verf blauw. 

Sjimmie Veenhuis, foto: Piet Hein Eek
Jan van der Ploeg, foto: Piet Hein Eek
Teun Zwets, Nightwatch, foto: Nick Bookelaar

De Groene Afslag
In Bussum pakte Lucas Mol het echt groots aan bij de transformatie van een oud militair opleidingscentrum. In dit totaal vervallen gebouw realiseerde hij afgelopen jaren zijn duurzame (design)droom. De Groene Afslag als creatieve hub en evenementenlocatie voor wetenschappers, kunstenaars, ondernemers, denkers en investeerders bestond al een paar jaar in meer tijdelijke vorm. Met de aankoop van het enorme pand op het militaire Crailo-complex optimaliseerde hij zijn ambities op het gebied van de duurzame transitie.

Afgelopen najaar opende hier naar ontwerp van RAU Architecten zijn veranderhuis voor de Nederlandse economie, inclusief een plantaardig restaurant én circulair hotel, waarvan de 30 kamers door kunstenaars en ontwerpers zijn ingericht. Zij laten ons ieder op hun eigen manier zien hoe alles her te gebruiken is en waarom we de natuur weer centraal moeten stellen. Zo bedacht Antoine Peters een bos van benen als bomen en doopte de kamer om tot een ‘walk-in forest’ en creëerde WhiteNoiseDada een luxesuite volledig gemaakt van afval. Amy Lewis gebruikt in haar kamer traditionele Japanse weeftechnieken bij het recyclen van textiel dat nooit de winkel heeft gehaald en Lara Reumer vulde de kamer met intrigerende kunstwerken van oude elektronica Het hele pand is grotendeels verbouwd met tweedehands materialen en overal vind je curieuze kunstwerken en designobjecten terug. Hier word je uitgenodigd om anders te gaan denken over het heden, verleden en vooral de toekomst, onder andere van architectuur en design. 

Amy Lewis, Dreamweaver
WhiteNoiseDada, The Blue Room

Meer Anne van der Zwaag

Bekijk alle 15 stories van Anne van der Zwaag