Donderdag 20 november, is FUNGI. Anarchistische ontwerpers geopend bij het Nieuwe Instituut, het nationale museum voor architectuur, design en digitale cultuur in Rotterdam.
De tentoonstelling werd samengesteld door antropoloog Anna Tsing, die talloze denkers, makers, activisten en ontwerpers inspireerde met haar veelgeprezen boek De paddenstoel aan het einde van de wereld, en ontwerper Feifei Zhou (terriStories). Samenstellers Zhou en Tsing nemen bezoekers mee buiten hun mensgerichte comfortzone, naar een wereld waarin schimmels geen trendy nieuw bouwmateriaal zijn, maar anarchistische ontwerpers die zich niets aantrekken van onze behoeftes en ambitie om alles altijd te beheersen.
De tentoonstelling
Centraal in FUNGI staan zeven nieuwe werken die speciaal voor de tentoonstelling werden gemaakt. Het zijn samenwerkingen tussen kunstenaars en wetenschappers. Zij herinterpreteerden bestaande wetenschappelijke onderzoeken en vertaalden deze naar schilderkunst, sculpturen en multimediale installaties, die schimmels tonen als onafhankelijk opererende ontwerpers, bondgenoten en wereldbouwers. Daarnaast zijn er nog vier individuele werken in opdracht te zien, naast verschillende bruiklenen van onder meer van Lizan Freijsen, Olafur Eliasson en Annicka Yi.
Bezoekers ervaren het verhaal van FUNGI in verschillende delen en zalen. De eerste zaal, genaamd Break, toont hoe schimmels overal materialen aantasten, ongeacht menselijke pogingen om dat te voorkomen op bijvoorbeeld plekken als in keukens en ziekenhuizen. Ook landbouw-monoculturen zijn hier slachtoffer van, toont bijvoorbeeld een installatie over koffieroest, getiteld Contagious Extraction (Filipp Groubnov, Ivette Perfecto en Zach Hajian-Forooshani, 2025).
In de tweede zaal Assassinate wordt de sfeer onheilspellender, mede door de ‘infectie’ door een mycelium dat door de lucht kronkelt (Hajime Imamura, Mushrooms are Messengers of Mortality, 2025). Deze zaal vertelt het verhaal over hoe, mede door industriële landbouw en globalisering, schimmels een dodelijke kracht kunnen worden. Zo is het sculptuur Perforated Protection (Oscar Furbacken, Lee Berger, Jamie Voyles en Danielle Wallace, 2025) een in memoriam aan talloze kikkersoorten die uitstierven nadat de schimmel Bd zich via wereldhandel verspreidde.
De derde zaal Mobilize slaat weer een hoopvollere toon aan en onthult hoe schimmels kunnen samenwerken met menselijk en niet-menselijk leven: van termietenheuvels en olifantenpoep, tot het menselijke spijsverteringskanaal en in architectuur. Zoals bij de installatie Architecture must rot (Chair for Biohybrid Architecture, 2025), waarmee architect Phil Ayres schimmels het voortouw laat nemen in daadwerkelijk ecologisch ontwerp. Ook de naast het Nieuwe Instituut gelegen Nieuwe Tuin is bij de tentoonstelling betrokken. De schimmels op boomstammen hier zijn onderdeel van de zoöp, de bestuursvorm van het museum dat rekening houdt met niet-menselijk leven.
In de afsluitende gang van de tentoonstelling worden bezoekers ten slotte met vijf manifesten uitgenodigd om te reflecteren op de consequenties van onze huidige relatie met niet-menselijk leven, wat deze betekenen voor de toekomst, maar ook welke nieuwe ideeën het waard zijn om verder als paddenstoelen uit de grond te laten schieten.
Tentoonstelling ‘FUNGI: Anarchist Designers’
Nieuwe Instituut, Rotterdam
21 november 2025 – 9 augustus 2026
nieuweinstituut.nl
Fotografie: Aad Hoogendoorn
