Verslag van Viola van Alphen
Van 2 t/m 5 juli vond NOW SHOW plaats: het platform voor de graduation shows van St. Joost School of Art & Design, Communication & Multimedia Design (CMD Breda) en de Master of Fine Art & Design (Den Bosch).
Tijdens de exposities vielen een aantal thema’s op die ook op de andere graduation shows terugkwamen: verbinding tussen mensen, op zoek naar roots en verhalen uit de cultuur van het verleden (bijvoorbeeld Javaanse verhalen), God, onzekerheid van studenten (er tussenin vallen), er zijn altijd een paar verhalen over gender en seksualiteit en AI.
Wat ook opviel is dat ook dit jaar Breda en Amsterdam de kroon spanden in rokers die met 10 of meer de ingang blokkeren. Roken, prima, maar let een beetje op waar je staat: niet op doorgaande paden of plekken waar je er een ander mee lastig valt. Toegang zou voor iedereen moeten zijn. Zo hebben beide academies speciale faciliteiten voor mensen in rolstoel, maar longpatiënten lijken niet welkom (die worden namelijk ter plekke hartstikke ziek van alle soorten van rook, daar kan ik tegenwoordig over meepraten). “Dat is de cultuur hier”, vertelde een student. Dit rookgedrag betekent dat het voor mij nog maar de vraag is of ik morgen wel naar Arnhem kan.
Dit egocentrisme zie je terug in een aantal kunstwerken: nog altijd zie je in Breda de meeste kunstwerken gericht op de natuur en de eigen struggelingen. Breda lijkt jaarlijks een beetje los te staan van de wereld. Kunstenaars die ik sprak vertelden dat ze deze academie speciaal kozen vanwege de prachtige ligging in het groen, maar vertelden ook dat er kans was dat deze locatie gaat verdwijnen: het is een Rijksmonument en de overhead (stook)kosten zijn hoog.
Al twintig jaar lang scout ik op alle Nederlandse kunstacademies naar talent voor diverse festivals, kunstruimtes en biënnales. De afgelopen tien jaar heb ik dit voornamelijk gedaan voor het Manifestations-festival tijdens de Dutch Design Week. Gelukkig waren er ook dit jaar weer een aantal kunstwerken die mij opvielen of op een andere manier bijzonder waren:
Danny Kariman – RESIDU
St. Joost Breda, Photography, Film & the Digital
Interactieve installatie over het onvermogen van digitale systemen om te kunnen vergeten. Op het middelste scherm zie je hoe de computer jou ziet, op het linkse scherm wordt je scan opgeslagen in het systeem, als een schaduw tussen alle andere schaduwen. – Geselecteerd voor Manifestations 2026
Jonna van Galen Last & Sofia Hoek – Objective: Activate All Lights
Communication & Multimedia Design Breda
Interactieve tafel, waarbij het de bedoeling is dat de bezoeker alle 8 de lampen aan krijgt. Dat is mogelijk door de juiste combinatie knoppen te kiezen. Waarschuwing: mocht je gebruik maken van de AI: dat betaal je duur. – Geselecteerd voor Manifestations 2026
Ruben van Hooren – De Maat van de Mens
Communication & Multimedia Design Breda
De manosphere voedt het idee dat je uiterlijk nooit goed genoeg is. In deze installatie onderga je dat zelf: een klinisch systeem registreert en beoordeelt je uiterlijk en vergelijkt het met een ideaalbeeld, opgebouwd uit jouw eigen fysieke kenmerken. Zo perfect zou jij eruit kunnen zien. Het is de verleidelijke retoriek van looksmaxxing, de obsessie met het maximaal optimaliseren van je fysieke aantrekkelijkheid. Een kleine aanpassing escaleert stap voor stap tot ingrepen die je eigen gezicht uitwissen. De installatie laat je voelen hoe het is om gemeten en beoordeeld te worden, tot vanzelf de vraag opkomt wie hier eigenlijk de maat neemt. – Geselecteerd voor Manifestations 2026
Nik Esmeijer – The Slime Behind Your Eyes
St. Joost Den Bosch, Master of Fine Arts & Design – Ecology Futures
Trans-performer omarmt een slak in knuffelpositie. Beschadigde huid met 1000 krassen is zichtbaar. – Geselecteerd voor Manifestations 2026
Warme vloeistof druipt uit mijn ingewanden
De zon schijnt zo fel in de ochtend
Mijn gevoel van zelf spuug ik uit
Om deel te worden van het water in de gootsteen
Een langdurige performance die verschillende manieren van communiceren via menselijke en niet-menselijke lichamen uitdrukt. Het stelt ideeën over genderbinariteit ter discussie en daagt heteronormatieve ideeën over nalatenschap uit. Het stelt queer en aseksuele vormen van voortplanting, verbinding en intimiteit voor.
Het werk is geïnspireerd op de vormen van slakkenseks en de manier waarop slakken en naaktslakken slijm gebruiken om met elkaar te communiceren. Ze gebruiken chemoreceptoren om te ‘proeven’ waar ze zijn en met wie ze zijn. De performance trekt parallellen tussen queerheid en het feit dat slakken tegelijkertijd mannelijk en vrouwelijk kunnen zijn.
Matthijs van den Berg – APOPHENIA
St. Joost Breda, Photography, Film & the Digital
APOPHENIA is een multi sensorische installatie waarin licht breekt door hergebruikt glaswerk, waardoor een onvoorspelbare dans van patronen ontstaat in een reeks lampenkappen. Als rust en realiteitsbrenger in de overweldigende huidige digitale mediacultuur. Gecombineerd met een originele muziekscore van Joris van Suijdam, komen beeld en geluid samen in je waarneming. Het is een uitnodiging om je bewust te worden van de manier waarop je de werkelijkheid waarneemt en er betekenis aan geeft.
Loes Munsters – Read the Back Before Use
St. Joost Den Bosch, New Design & Attitudes
Over schoonheidsstandaarden. Hoeveel ben je bereid op te geven in de jacht op een voortdurend veranderend ideaal?
Schoonheidsidealen veranderen sneller dan ooit. De afgelopen honderd jaar schommelden de schoonheidsidealen constant tussen drie idealen. Door ze voortdurend na te jagen, kunnen we ons lichaam als een object gaan zien. Iets om te verbeteren, aan te passen, te kopen en te perfectioneren.
Drie verschillende schoonheidsidealen gepresenteerd als consumentenverpakkingen. Maar vergeet niet de achterkant te lezen voor gebruik! Want schoonheidsidealen bepalen niet alleen hoe we eruitzien, ze bepalen ook hoe we onszelf zien en hoeveel we bereid zijn op te geven in de jacht op een voortdurend veranderend ideaal.
Geraldine Santillana Armas
St. Joost Den Bosch, Master of Fine Arts & Design – Ecology Futures
Artistiek onderzoeksproject dat anticonceptiepillen als studieobject neemt en ze benadert als een technologisch apparaat dat twee lichamen verbindt via estradiol: mijn lichaam en de zebravis. Deze ontmoeting vormt het vertrekpunt voor een onderzoek naar hoe de wetenschappelijke en medische infrastructuren die hormonale anticonceptie in stand houden, vaste reproductieve tijdschema’s hebben gecreëerd waarin verschillende soorten met elkaar verstrengeld raken. Deze kruising tussen soorten wordt belichaamd in het geval van zebravissen die worden blootgesteld aan hormonale residuen van anticonceptiepillen, met name ethinylestradiol, dat geassocieerd wordt met veranderingen in de reproductieve ontwikkeling van de vissen, waaronder de vorming van eicellen in hun testikels.
Via deze casestudie onderzoekt het onderzoek hoe reproductieve technologieën de grenzen van het menselijk lichaam overschrijden en effecten genereren die zich over verschillende soorten heen ontvouwen. De video-installatie wordt een ruimte om alternatieve voortplantingspatronen met andere soorten te verbeelden.
Extractieve systemen dragen een geschiedenis van macht, geweld en verlangen met zich mee, en ermee werken betekent dat men dichtbij blootstelling, onzekerheid en vervuiling blijft.
Senna Verheggen – What Was Never Told
St. Joost Den Bosch, New Design & Attitudes
Verhalen uit de geschiedenis waar mensen niet over praten, en die zij opschreef, omdat ze anders verloren gaan. Verhalen uit en na de Tweede Wereldoorlog van Nederlands Oost Indië.
Lieke Heuver – Seksueel Blij Zijn
St. Joost, Den Bosch, New Design & Attitudes
Vragen stellen is sexy, ik wil seksueel genot vergroten door het stellen van vragen te normaliseren.
Tieners geven hun seksuele voorlichting een 5,6/10. Seksueel ongepast gedrag neemt toe. Het gebruik van condooms neemt af. SOA’s nemen toe. Er is misinformatie online. Bovendien leren we nog steeds niets over grenzen, verlangens en seksueel genot.
Om veilige, plezierige en gezonde keuzes te kunnen maken, de orgasme-kloof te verkleinen, grensoverschrijdingen te verminderen en SOA’s te voorkomen, moeten we meer actie ondernemen!
Ik wil een wereld zonder vooroordelen en taboes. Ik wil dat er om toestemming gevraagd wordt alsof het de normaalste zaak van de wereld is, en dan gaat het nog een stap verder! Door over seks te praten met je sekspartner, maar ook met anderen. We leren van elkaar, groeien naar elkaar toe, ongemakkelijkheid en taboes verdwijnen en het overschrijden van seksuele grenzen wordt voorkomen! – Nominee Lucasprijs 2026
Roos Bekkers – Misverstandig
St. Joost Den Bosch, New Design & Attitudes
Een manifestatie van misvattingen over dakloosheid. Er bestaan veel misvattingen over dakloosheid. Mensen gaan er vaak vanuit dat dakloosheid iemands eigen schuld is of dat iemand die dakloos is bijvoorbeeld automatisch drugs gebruikt. Dit hoeft echter niet het geval te zijn. Dakloosheid kan iedereen overkomen en wordt vaak veroorzaakt door complexe omstandigheden. – Nominee Lucasprijs 2026
Terra Dannenburg – When Bodies Are
St. Joost Den Bosch, Art & Research
Ik vorm, vouw en kreuk. Het licht schijnt door de vellen die uit dunne lagen stof bestaan. Mijn handen zijn zacht, maar toch ruw. Langzaam geef ik ze menselijke vormen. Hun grote gestalten lijken nog groter in vergelijking met die van mijzelf.
Net als de meeste mensen, denk ik, vraag ik me onwillekeurig af wat het betekent om te leven, een lichaam te hebben en een mens te zijn in deze wereld. De sculpturen in dit project zijn voor mij een manier geweest om die thema’s rond het bestaan op een meer abstracte manier te verkennen dan met woorden en conclusies.
De tijd nemen om iets te maken is ook een kleine daad van verzet: tegen haast, tegen routine, tegen het algemene. Tegen onoplettendheid. Het is wonderbaarlijk dat ik kan voelen dat ik besta. – Winnaar Jheronimus Atelierprijs 2026
Daan Dekkers – piet
St. Joost Den Bosch, Art & Research
Een lange rol strekt zich uit door de ruimte. Terwijl ik schrijf, ontstaan er blaren op mijn vingers.
Ik blijf schrijven. Ik probeer ergens naartoe te gaan, hoewel ik niet weet waarheen. Woorden stapelen zich op totdat ze iets anders worden. De tekst hoeft niet gelezen te worden. Misschien is het een poging om iets vast te houden. Misschien om iets op te vullen.
Fotografie: Viola van Alphen
